เขตห้ามบินโดรนในประเทศไทย บินตรงไหนได้ ไม่ได้ ต้องเช็คอะไรบ้าง

ก่อนกดปุ่มขึ้นบินทุกครั้ง คำถามแรกที่นักบินโดรนต้องตอบให้ได้คือ “ตรงนี้บินได้ไหม” เพราะการบินเข้าเขตห้ามบินโดยไม่รู้ตัว มีทั้งโทษตามกฎหมายและความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของอากาศยานลำอื่น บทความนี้สรุปเขตห้ามบินโดรนในประเทศไทยทั้งหมด พร้อมวิธีตรวจสอบพื้นที่ก่อนออกงานจริง สำหรับทั้งคนที่บินเองและคนที่กำลังจะจ้างทีมถ่ายภาพทางอากาศ

เขตห้ามบินโดรนคืออะไร

เขตห้ามบิน (No-Fly Zone) คือพื้นที่ที่กฎหมายและหน่วยงานกำกับดูแลกำหนดห้ามหรือจำกัดการบินอากาศยานไร้คนขับ เพื่อความปลอดภัยของการบิน ความมั่นคงของชาติ และความเป็นส่วนตัวของสถานที่สำคัญ นักบินโดรนทุกคนไม่ว่าจะบินเป็นงานอดิเรกหรือรับงานเชิงพาณิชย์ มีหน้าที่ตามกฎหมายในการตรวจสอบพื้นที่ก่อนทำการบินทุกครั้ง

สิ่งที่นักบินมือใหม่มักเข้าใจผิดคือคิดว่า “ถ้าไม่เห็นป้ายห้าม ก็บินได้” ความจริงคือเขตห้ามบินส่วนใหญ่ไม่มีป้ายบอกในพื้นที่จริง แต่กำหนดไว้เป็นพิกัดและรัศมีตามประกาศของทางการ การตรวจสอบจึงต้องทำจากแผนที่หรือเครื่องมือตรวจสอบก่อนเดินทางไปหน้างาน ไม่ใช่ไปดูเอาหน้างาน

เขตห้ามบินในประเทศไทยมีกี่ประเภท

ตามประกาศที่บังคับใช้อยู่ เขตหวงห้ามและเขตจำกัดการบินโดรนในไทยแบ่งได้เป็น 4 กลุ่มหลัก ดังตารางนี้

ประเภทเขต	ขอบเขต	ตัวอย่างพื้นที่
VTP — พื้นที่ควบคุมสนามบิน	ห้ามบินในรัศมี 9 กิโลเมตร จากจุดอ้างอิงสนามบิน	สนามบินพาณิชย์และสนามบินทหารทั่วประเทศ
VTD — พื้นที่ควบคุมหอบังคับการบิน	ห้ามบินในรัศมี 9 กิโลเมตร	สนามบินที่มีหอบังคับการบินประจำ
เขตหวงห้าม	ตามขอบเขตที่หน่วยงานกำหนด	ค่ายทหาร ฐานทัพ เขตพระราชฐาน สถานที่ราชการสำคัญ
พื้นที่ตามประกาศ กพท.	ตามประกาศเป็นครั้งคราว มีทั้งถาวรและชั่วคราว	พื้นที่ระหว่างพระราชพิธี งานสำคัญของรัฐ เหตุการณ์เฉพาะกิจ

ข้อควรระวังคือกลุ่มที่ 4 ซึ่งเป็นพื้นที่ห้ามบินชั่วคราว อาจประกาศเพิ่มเติมได้ตลอดเวลาและมีผลทันที นักบินจึงไม่ควรยึดข้อมูลจากการบินครั้งก่อนเป็นหลัก แต่ต้องตรวจสอบใหม่ทุกครั้งก่อนออกงาน

บินใกล้สนามบินได้แค่ไหน

ทั้งพื้นที่ควบคุมสนามบิน (VTP) และพื้นที่ควบคุมหอบังคับการบิน (VTD) กำหนดรัศมีห้ามบินไว้ที่ 9 กิโลเมตรจากจุดอ้างอิง ซึ่งเป็นระยะที่กว้างกว่าที่หลายคนคิด ตัวอย่างเช่น พื้นที่ในเขตเมืองหลายจุดของกรุงเทพฯ และปริมณฑลอยู่ในรัศมีนี้โดยที่มองไม่เห็นตัวสนามบินด้วยซ้ำ

หากจำเป็นต้องบินในพื้นที่ดังกล่าวจริง ๆ ต้องยื่นขออนุญาตกับหน่วยงานที่รับผิดชอบล่วงหน้า โดยระบุพิกัด ความสูง วันเวลา และวัตถุประสงค์ของการบิน กระบวนการนี้ต้องใช้เวลา จึงควรวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อยหลายสัปดาห์สำหรับงานที่ต้องบินในเขตควบคุม

กฎหมายและหน่วยงานที่กำกับดูแล

การบินโดรนในประเทศไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการเดินอากาศ กำกับดูแลโดยสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) ในส่วนของการบินและนักบิน ส่วนสำนักงาน กสทช. ดูแลการขึ้นทะเบียนตัวอากาศยานและคลื่นความถี่ที่ใช้ควบคุม

นักบินที่บินเพื่อการค้าหรือใช้โดรนที่เข้าเกณฑ์ตามประกาศ ต้องขึ้นทะเบียนกับทั้งสองหน่วยงานก่อนทำการบิน อ่านรายละเอียดขั้นตอนได้ที่บทความ ขึ้นทะเบียนโดรน กสทช. และ CAAT ครบทุกขั้นตอน ทั้งนี้ประกาศและเงื่อนไขมีการปรับปรุงเป็นระยะ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจาก เว็บไซต์ CAAT โดยตรงก่อนดำเนินการทุกครั้ง

วิธีตรวจสอบพื้นที่ก่อนบิน

วิธีที่เร็วและปลอดภัยที่สุดคือตรวจสอบจากแหล่งที่รวบรวมประกาศทางการไว้ในที่เดียว ORBITCINE พัฒนา เครื่องมือค้นหาเขตห้ามบินโดรนรายจังหวัด ให้ใช้ฟรี ไม่ต้องสมัครสมาชิก ครอบคลุมทุกจังหวัดทั่วประเทศ เปิดจากมือถือได้ทันทีที่หน้างาน

นอกจากการเช็คพื้นที่แล้ว ควรทำตามหลักปฏิบัติเหล่านี้ทุกครั้ง

1. ตรวจสอบพิกัดจุดบินจากเครื่องมือหรือประกาศล่าสุด ไม่ใช้ข้อมูลเก่า
2. ทำ แผนการบินและเช็คลิสต์ก่อนบิน เป็นลายลักษณ์อักษร โดยเฉพาะงานที่มีลูกค้า
3. รักษาการบินในระยะสายตา (VLOS) และไม่เกินเพดานบินที่กฎหมายกำหนด
4. หลีกเลี่ยงการบินเหนือฝูงชนหรือพื้นที่ที่มีคนหนาแน่น แม้จะไม่ใช่เขตห้ามบิน
5. พกเอกสารขึ้นทะเบียนโดรนและใบอนุญาตติดตัวเสมอ เผื่อเจ้าหน้าที่ขอตรวจสอบ

ฝ่าฝืนเขตห้ามบินมีโทษเท่าไหร่

การบินอากาศยานไร้คนขับเข้าเขตห้ามบินโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 และประกาศที่เกี่ยวข้อง สูงสุด จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และในพื้นที่ความมั่นคง เจ้าหน้าที่มีอำนาจใช้ระบบต่อต้านอากาศยานไร้คนขับระงับการบินได้ทันทีโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า

ลักษณะการฝ่าฝืน	อัตราโทษสูงสุด
บินในเขตห้ามบินหรือเขตหวงห้ามโดยไม่ได้รับอนุญาต	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ไม่ขึ้นทะเบียนผู้บังคับอากาศยานกับ CAAT	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท
ไม่ขึ้นทะเบียนเครื่องวิทยุคมนาคมกับ กสทช.	จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท
บินเวลากลางคืนหรือเกินเพดาน 90 เมตร โดยไม่ได้รับอนุญาต	ปรับไม่เกิน 40,000 บาท
บินล่วงละเมิดความเป็นส่วนตัวของผู้อื่น	ปรับไม่เกิน 40,000 บาท

สิ่งที่หลายคนไม่ทันคิดคือ โทษเหล่านี้นับแยกเป็นรายกระทง การบินครั้งเดียวที่ผิดพร้อมกันหลายข้อ เช่น เครื่องไม่ได้ขึ้นทะเบียน บินในเขตหวงห้าม และบินเกินเพดานที่กำหนด จึงถูกปรับสะสมรวมกันเป็นหลักแสนบาทได้ อัตราโทษข้างต้นเป็นเพดานสูงสุดตามกฎหมาย ศาลจะพิจารณาตามพฤติการณ์และความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง

เขตห้ามบินชั่วคราว จุดที่คนมักพลาดที่สุด

นอกจากเขตห้ามบินถาวรที่อยู่บนแผนที่ตลอดเวลา ยังมี ประกาศห้ามบินชั่วคราว ที่ออกเป็นครั้งคราวตามสถานการณ์ และเป็นสาเหตุที่นักบินโดนจับบ่อยที่สุด เพราะพื้นที่ที่เคยบินได้เมื่อเดือนก่อนอาจถูกประกาศห้ามในวันที่ออกงานพอดี

ตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริง ช่วงกลางปี 2568 สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยออกประกาศห้ามบินอากาศยานไร้คนขับทุกประเภททั่วประเทศเป็นการชั่วคราวจากสถานการณ์ความมั่นคงบริเวณชายแดน โดยผ่อนปรนเฉพาะการบินเพื่อการเกษตรภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ประกาศลักษณะนี้มีผลทันทีและครอบคลุมพื้นที่ที่ปกติบินได้ตามปกติ

สถานการณ์ที่ทำให้เกิดเขตห้ามบินชั่วคราวได้บ่อย ได้แก่ การเสด็จพระราชดำเนินและพระราชพิธี การประชุมระดับนานาชาติ สถานการณ์ความมั่นคงบริเวณชายแดน ปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัย และการดับไฟป่าที่มีอากาศยานเข้าปฏิบัติงาน ทางปฏิบัติคือ ตรวจประกาศล่าสุดในวันที่จะบินเสมอ ไม่ใช่ตรวจตอนวางแผนงานเมื่อสัปดาห์ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

บินโดรนใกล้สนามบินได้ในระยะเท่าไหร่

พื้นที่ควบคุมสนามบินและหอบังคับการบินกำหนดรัศมีห้ามบินไว้ที่ 9 กิโลเมตรจากจุดอ้างอิง หากจำเป็นต้องบินภายในรัศมีนี้ต้องยื่นขออนุญาตล่วงหน้ากับหน่วยงานที่รับผิดชอบก่อนเสมอ

ถ้าไม่แน่ใจว่าพื้นที่เป็นเขตห้ามบินหรือไม่ ควรทำอย่างไร

ตรวจสอบผ่านเครื่องมือค้นหาเขตห้ามบินรายจังหวัดก่อน หากยังไม่แน่ใจ ให้งดบินในพื้นที่นั้นและสอบถามหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง การบินไปก่อนแล้วค่อยแก้ปัญหาทีหลังมีความเสี่ยงสูงเกินไป

ฝ่าฝืนบินในเขตห้ามบินมีโทษอย่างไร

มีความผิดตามกฎหมาย โดยบทลงโทษขึ้นอยู่กับลักษณะความผิดและประเภทของพื้นที่ที่ฝ่าฝืน กรณีเขตความมั่นคงมีความร้ายแรงกว่าเขตทั่วไปมาก

เขตห้ามบินเปลี่ยนแปลงบ่อยไหม

เขตถาวรอย่าง VTP และ VTD ไม่ค่อยเปลี่ยน แต่พื้นที่ห้ามบินชั่วคราวตามประกาศ กพท. ประกาศเพิ่มได้ตลอดเวลาและมีผลทันที จึงต้องเช็คใหม่ทุกครั้งก่อนบิน

บินในที่ดินส่วนตัวของตัวเองต้องเช็คเขตห้ามบินไหม

ต้องเช็ค เพราะเขตห้ามบินกำหนดจากน่านฟ้าเหนือพื้นที่ ไม่ได้ขึ้นกับกรรมสิทธิ์ที่ดิน หากที่ดินอยู่ในรัศมีเขตควบคุมก็ยังห้ามบินเช่นเดิม

จ้างทีมถ่ายภาพโดรน ใครรับผิดชอบเรื่องเขตห้ามบิน

ทีมนักบินมืออาชีพควรเป็นผู้ตรวจสอบพื้นที่และดำเนินการขออนุญาตให้ก่อนออกงาน ผู้ว่าจ้างควรสอบถามเรื่องนี้ตั้งแต่ขั้นตอนขอใบเสนอราคา เพื่อไม่ให้งานถูกระงับกลางคัน

สรุป

เขตห้ามบินโดรนในไทยแบ่งเป็น 4 กลุ่มหลัก โดยพื้นที่รอบสนามบินมีรัศมีห้ามบินกว้างถึง 9 กิโลเมตร ซึ่งครอบคลุมพื้นที่มากกว่าที่คนส่วนใหญ่คาดคิด การตรวจสอบพิกัดก่อนบินทุกครั้งจึงเป็นขั้นตอนที่ข้ามไม่ได้ ไม่ใช่แค่เรื่องกฎหมาย แต่เป็นพื้นฐานของการบินอย่างมืออาชีพ

บริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการถ่ายภาพและวิดีโอทางอากาศ
• ศูนย์บริการโดรน เรียน ซ่อม ซื้อ
• เครื่องมือเช็คเขตห้ามบินรายจังหวัด