เขตห้ามบินโดรนในประเทศไทย บินตรงไหนได้ ไม่ได้ ต้องเช็คอะไรบ้าง

ก่อนกดปุ่มขึ้นบินทุกครั้ง คำถามแรกที่นักบินโดรนต้องตอบให้ได้คือ “ตรงนี้บินได้ไหม” เพราะการบินเข้าเขตห้ามบินโดยไม่รู้ตัว มีทั้งโทษตามกฎหมายและความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของอากาศยานลำอื่น บทความนี้สรุปเขตห้ามบินโดรนในประเทศไทยทั้งหมด พร้อมวิธีตรวจสอบพื้นที่ก่อนออกงานจริง สำหรับทั้งคนที่บินเองและคนที่กำลังจะจ้างทีมถ่ายภาพทางอากาศ

พื้นที่ห้ามบินโดรน คืออะไร

เขตห้ามบิน (No-Fly Zone) คือพื้นที่ที่กฎหมายและหน่วยงานกำกับดูแลกำหนดห้ามหรือจำกัดการบินอากาศยานไร้คนขับ เพื่อความปลอดภัยของการบิน ความมั่นคงของชาติ และความเป็นส่วนตัวของสถานที่สำคัญ นักบินโดรนทุกคนไม่ว่าจะบินเป็นงานอดิเรกหรือรับงานเชิงพาณิชย์ มีหน้าที่ตามกฎหมายในการตรวจสอบพื้นที่ก่อนทำการบินทุกครั้ง

สิ่งที่นักบินมือใหม่มักเข้าใจผิดคือคิดว่า “ถ้าไม่เห็นป้ายห้าม ก็บินได้” ความจริงคือเขตห้ามบินส่วนใหญ่ไม่มีป้ายบอกในพื้นที่จริง แต่กำหนดไว้เป็นพิกัดและรัศมีตามประกาศของทางการ การตรวจสอบจึงต้องทำจากแผนที่หรือเครื่องมือตรวจสอบก่อนเดินทางไปหน้างาน ไม่ใช่ไปดูเอาหน้างาน

พื้นที่ห้ามบินโดรน ในไทยมีกี่ประเภท

ตามเงื่อนไขการบินโดรนของ กพท. และเอกสาร AIP Thailand เขตที่ห้ามหรือจำกัดการบินโดรนในไทยแบ่งได้เป็น 4 กลุ่มหลัก ดังตารางนี้

ประเภทเขต	ขอบเขต	ตัวอย่างพื้นที่
รอบสนามบิน	ห้ามบินในระยะ 9 กิโลเมตร (5 ไมล์ทะเล) จากสนามบินหรือที่ขึ้นลงชั่วคราวของอากาศยาน เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของหรือผู้ดำเนินการสนามบิน	สนามบินพาณิชย์ สนามบินทหาร และที่ขึ้นลงชั่วคราว
VTP · VTR · VTD — เขตหวงห้าม เขตกำกัด และเขตอันตราย	ตามขอบเขตและความสูงที่ประกาศในเอกสาร AIP Thailand ของ กพท.	พื้นที่ทหาร ฐานทัพ เขตพระราชฐาน และพื้นที่ฝึกบินทางทหาร
สถานที่ราชการ	ห้ามบินเข้าไป เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานเจ้าของพื้นที่	สถานที่ราชการ หน่วยงานของรัฐ และโรงพยาบาล
พื้นที่ตามประกาศ กพท.	ตามประกาศเป็นครั้งคราว มีทั้งถาวรและชั่วคราว	พื้นที่ระหว่างพระราชพิธี งานสำคัญของรัฐ เหตุการณ์เฉพาะกิจ

ข้อควรระวังคือกลุ่มที่ 4 ซึ่งเป็นพื้นที่ห้ามบินชั่วคราว อาจประกาศเพิ่มเติมได้ตลอดเวลาและมีผลทันที นักบินจึงไม่ควรยึดข้อมูลจากการบินครั้งก่อนเป็นหลัก แต่ต้องตรวจสอบใหม่ทุกครั้งก่อนออกงาน

บินใกล้สนามบินได้แค่ไหน

เงื่อนไขของ กพท. ห้ามบินโดรนภายในระยะ 9 กิโลเมตร (5 ไมล์ทะเล) จากสนามบินหรือที่ขึ้นลงชั่วคราวของอากาศยาน เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของหรือผู้ดำเนินการสนามบิน ซึ่งเป็นระยะที่กว้างกว่าที่หลายคนคิด ตัวอย่างเช่น พื้นที่ในเขตเมืองหลายจุดของกรุงเทพฯ และปริมณฑลอยู่ในรัศมีนี้โดยที่มองไม่เห็นตัวสนามบินด้วยซ้ำ

หากจำเป็นต้องบินในพื้นที่ดังกล่าวจริง ๆ ต้องยื่นขออนุญาตจากเจ้าของหรือผู้ดำเนินการสนามบินล่วงหน้า โดยระบุพิกัด ความสูง วันเวลา และวัตถุประสงค์ของการบิน กระบวนการนี้ต้องใช้เวลา จึงควรวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อยหลายสัปดาห์สำหรับงานที่ต้องบินในเขตควบคุม

กฎหมายและหน่วยงานที่กำกับดูแล

การบินโดรนในประเทศไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการเดินอากาศ กำกับดูแลโดยสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) ในส่วนของการบินและนักบิน ส่วนสำนักงาน กสทช. ดูแลการขึ้นทะเบียนตัวอากาศยานและคลื่นความถี่ที่ใช้ควบคุม

นักบินที่บินเพื่อการค้าหรือใช้โดรนที่เข้าเกณฑ์ตามประกาศ ต้องขึ้นทะเบียนกับทั้งสองหน่วยงานก่อนทำการบิน อ่านรายละเอียดขั้นตอนได้ที่บทความ ขึ้นทะเบียนโดรน กสทช. และ CAAT ครบทุกขั้นตอน ทั้งนี้ประกาศและเงื่อนไขมีการปรับปรุงเป็นระยะ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจาก เว็บไซต์ CAAT โดยตรงก่อนดำเนินการทุกครั้ง

วิธีตรวจสอบ พื้นที่ห้ามบินโดรน ก่อนบิน

วิธีที่เร็วและปลอดภัยที่สุดคือตรวจสอบจากแหล่งที่รวบรวมประกาศทางการไว้ในที่เดียว ORBITCINE พัฒนา เครื่องมือค้นหาเขตห้ามบินโดรนรายจังหวัด ให้ใช้ฟรี ไม่ต้องสมัครสมาชิก ครอบคลุมทุกจังหวัดทั่วประเทศ เปิดจากมือถือได้ทันทีที่หน้างาน

นอกจากการเช็คพื้นที่แล้ว ควรทำตามหลักปฏิบัติเหล่านี้ทุกครั้ง

1. ตรวจสอบพิกัดจุดบินจากเครื่องมือหรือประกาศล่าสุด ไม่ใช้ข้อมูลเก่า
2. ทำ แผนการบินและเช็คลิสต์ก่อนบิน เป็นลายลักษณ์อักษร โดยเฉพาะงานที่มีลูกค้า
3. รักษาการบินในระยะสายตา (VLOS) และไม่เกินเพดานบินที่กฎหมายกำหนด
4. หลีกเลี่ยงการบินเหนือฝูงชนหรือพื้นที่ที่มีคนหนาแน่น แม้จะไม่ใช่เขตห้ามบิน
5. พกเอกสารขึ้นทะเบียนโดรนและใบอนุญาตติดตัวเสมอ เผื่อเจ้าหน้าที่ขอตรวจสอบ

บินเข้า พื้นที่ห้ามบินโดรน มีโทษเท่าไหร่

การบินอากาศยานไร้คนขับเข้าเขตห้ามบินโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 และประกาศที่เกี่ยวข้อง สูงสุด จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และในพื้นที่ความมั่นคง เจ้าหน้าที่มีอำนาจใช้ระบบต่อต้านอากาศยานไร้คนขับระงับการบินได้ทันทีโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า

ลักษณะการฝ่าฝืน	อัตราโทษสูงสุด
บินในเขตห้ามบินหรือเขตหวงห้ามโดยไม่ได้รับอนุญาต	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ไม่ขึ้นทะเบียนผู้บังคับอากาศยานกับ CAAT	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท
ไม่ขึ้นทะเบียนเครื่องวิทยุคมนาคมกับ กสทช.	จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท
บินเวลากลางคืนหรือเกินเพดาน 90 เมตร โดยไม่ได้รับอนุญาต	ปรับไม่เกิน 40,000 บาท
บินล่วงละเมิดความเป็นส่วนตัวของผู้อื่น	ปรับไม่เกิน 40,000 บาท

สิ่งที่หลายคนไม่ทันคิดคือ โทษเหล่านี้นับแยกเป็นรายกระทง การบินครั้งเดียวที่ผิดพร้อมกันหลายข้อ เช่น เครื่องไม่ได้ขึ้นทะเบียน บินในเขตหวงห้าม และบินเกินเพดานที่กำหนด จึงถูกปรับสะสมรวมกันเป็นหลักแสนบาทได้ อัตราโทษข้างต้นเป็นเพดานสูงสุดตามกฎหมาย ศาลจะพิจารณาตามพฤติการณ์และความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง

พื้นที่ห้ามบินโดรน ชั่วคราว จุดที่คนมักพลาดที่สุด

นอกจากเขตห้ามบินถาวรที่อยู่บนแผนที่ตลอดเวลา ยังมี ประกาศห้ามบินชั่วคราว ที่ออกเป็นครั้งคราวตามสถานการณ์ และเป็นสาเหตุที่นักบินโดนจับบ่อยที่สุด เพราะพื้นที่ที่เคยบินได้เมื่อเดือนก่อนอาจถูกประกาศห้ามในวันที่ออกงานพอดี

ตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริง ปลายเดือนกรกฎาคม 2568 สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยออกประกาศด่วนห้ามบินโดรนทุกประเภททั่วประเทศเป็นการชั่วคราว จากสถานการณ์ความมั่นคงบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา จากนั้นผ่อนปรนให้โดรนเกษตรบินได้ตั้งแต่ 11 ส.ค. 2568 และเปิดให้บินทุกประเภทภายใต้เงื่อนไขตั้งแต่ 16 ส.ค. 2568 ประกาศลักษณะนี้มีผลทันทีและครอบคลุมพื้นที่ที่ปกติบินได้ตามปกติ

สถานะล่าสุด (ต.ค. 2569): ประกาศ กพท. ฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 (ประกาศเมื่อ 25 มิ.ย. 2569) ยังห้ามบินโดรนในบางอำเภอของ 7 จังหวัดชายแดนไทย–กัมพูชา ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ สระแก้ว จันทบุรี และตราด ถ้างานอยู่ในจังหวัดเหล่านี้ให้ ตรวจรายชื่ออำเภอในประกาศ กพท. และเช็กว่ามีฉบับใหม่กว่าหรือไม่ก่อนออกบินทุกครั้ง

สถานการณ์ที่ทำให้เกิดเขตห้ามบินชั่วคราวได้บ่อย ได้แก่ การเสด็จพระราชดำเนินและพระราชพิธี การประชุมระดับนานาชาติ สถานการณ์ความมั่นคงบริเวณชายแดน ปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัย และการดับไฟป่าที่มีอากาศยานเข้าปฏิบัติงาน ทางปฏิบัติคือ ตรวจประกาศล่าสุดในวันที่จะบินเสมอ ไม่ใช่ตรวจตอนวางแผนงานเมื่อสัปดาห์ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

บินโดรนใกล้สนามบินได้ในระยะเท่าไหร่

พื้นที่ควบคุมสนามบินและหอบังคับการบินกำหนดรัศมีห้ามบินไว้ที่ 9 กิโลเมตรจากจุดอ้างอิง หากจำเป็นต้องบินภายในรัศมีนี้ต้องยื่นขออนุญาตล่วงหน้ากับหน่วยงานที่รับผิดชอบก่อนเสมอ

ถ้าไม่แน่ใจว่าพื้นที่เป็นเขตห้ามบินหรือไม่ ควรทำอย่างไร

ตรวจสอบผ่านเครื่องมือค้นหาเขตห้ามบินรายจังหวัดก่อน หากยังไม่แน่ใจ ให้งดบินในพื้นที่นั้นและสอบถามหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง การบินไปก่อนแล้วค่อยแก้ปัญหาทีหลังมีความเสี่ยงสูงเกินไป

ฝ่าฝืนบินในเขตห้ามบินมีโทษอย่างไร

มีความผิดตามกฎหมาย โดยบทลงโทษขึ้นอยู่กับลักษณะความผิดและประเภทของพื้นที่ที่ฝ่าฝืน กรณีเขตความมั่นคงมีความร้ายแรงกว่าเขตทั่วไปมาก

เขตห้ามบินเปลี่ยนแปลงบ่อยไหม

เขตถาวรอย่าง VTP และ VTD ไม่ค่อยเปลี่ยน แต่พื้นที่ห้ามบินชั่วคราวตามประกาศ กพท. ประกาศเพิ่มได้ตลอดเวลาและมีผลทันที จึงต้องเช็คใหม่ทุกครั้งก่อนบิน

บินในที่ดินส่วนตัวของตัวเองต้องเช็คเขตห้ามบินไหม

ต้องเช็ค เพราะเขตห้ามบินกำหนดจากน่านฟ้าเหนือพื้นที่ ไม่ได้ขึ้นกับกรรมสิทธิ์ที่ดิน หากที่ดินอยู่ในรัศมีเขตควบคุมก็ยังห้ามบินเช่นเดิม

จ้างทีมถ่ายภาพโดรน ใครรับผิดชอบเรื่องเขตห้ามบิน

ทีมนักบินมืออาชีพควรเป็นผู้ตรวจสอบพื้นที่และดำเนินการขออนุญาตให้ก่อนออกงาน ผู้ว่าจ้างควรสอบถามเรื่องนี้ตั้งแต่ขั้นตอนขอใบเสนอราคา เพื่อไม่ให้งานถูกระงับกลางคัน

สรุป

เขตห้ามบินโดรนในไทยแบ่งเป็น 4 กลุ่มหลัก โดยพื้นที่รอบสนามบินมีรัศมีห้ามบินกว้างถึง 9 กิโลเมตร ซึ่งครอบคลุมพื้นที่มากกว่าที่คนส่วนใหญ่คาดคิด การตรวจสอบพิกัดก่อนบินทุกครั้งจึงเป็นขั้นตอนที่ข้ามไม่ได้ ไม่ใช่แค่เรื่องกฎหมาย แต่เป็นพื้นฐานของการบินอย่างมืออาชีพ ถ้ากำลังจะจ้างทีมถ่ายงาน ดูสิ่งที่ควรเช็กก่อนจ้างได้ที่ จ้างโดรนถ่ายงาน ต้องขออนุญาตไหม

บริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการถ่ายภาพและวิดีโอทางอากาศ
• ศูนย์บริการโดรน เรียน ซ่อม ซื้อ
• เครื่องมือเช็คเขตห้ามบินรายจังหวัด