สอบใบอนุญาตบินโดรน เริ่มยังไง

คำถามที่คนอยากเริ่มบินโดรนถามกันมากที่สุดคือ “ต้องไปสอบใบอนุญาตที่ไหน” คำตอบอาจไม่ตรงกับที่หลายคนคิด เพราะเส้นทางการเป็นนักบินโดรนที่ถูกกฎหมายในไทยไม่ได้เริ่มจากห้องสอบ แต่เริ่มจากการขึ้นทะเบียน บทความนี้สรุปให้ครบตั้งแต่คุณสมบัติ เอกสาร ไปจนถึงขั้นตอนจริง

ทำไมนักบินโดรนต้องขึ้นทะเบียนก่อนบิน

พระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 มาตรา 24 กำหนดห้ามผู้ใดบังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินหรือทิ้งร่มอากาศ นอกจากได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากรัฐมนตรีและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่รัฐมนตรีกำหนด

• กรณีบินโดยไม่ขึ้นทะเบียน (ฝ่าฝืนมาตรา 24) มีความผิดตามมาตรา 78(1) ระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• กรณีขึ้นทะเบียนแล้วแต่ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด มีความผิดตามมาตรา 67/20 ระวางโทษปรับไม่เกิน 50,000 บาท

การขึ้นทะเบียนจึงไม่ใช่ขั้นตอนเสริม แต่เป็นเงื่อนไขทางกฎหมายที่ต้องทำก่อนบินทุกครั้ง ไม่ว่าจะบินเพื่องานอดิเรกหรือเพื่อการค้า

คุณสมบัติผู้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้บังคับโดรน

ผู้ที่จะขึ้นทะเบียนเป็นผู้บังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน (ไม่รวมโดรนเพื่อการเล่นที่มีน้ำหนักต่ำกว่า 2 กิโลกรัมและไม่มีกล้อง) ต้องมีคุณสมบัติดังนี้

• มีอายุไม่ต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ (กรณีอายุ 18-20 ปี ต้องมีผู้แทนโดยชอบธรรมควบคุมดูแลรับผิดชอบ)
• ไม่เป็นผู้มีพฤติการณ์อันเป็นภัยต่อความมั่นคงของประเทศ
• ไม่เคยต้องโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกในความผิดตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดหรือกฎหมายว่าด้วยสุรากล

โดรนน้ำหนักไม่เกิน 2 กิโลกรัมที่ใช้เพื่อการเล่นเป็นงานอดิเรกหรือกีฬาเท่านั้น ไม่มีกล้อง จะได้รับการยกเว้นไม่ต้องขึ้นทะเบียนผู้บังคับ แต่ถ้าเป็นการบินเพื่อการค้าหรือใช้กล้อง แนะนำให้ขึ้นทะเบียนให้ครบเพื่อความสบายใจทั้งสองฝ่าย

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนขึ้นทะเบียน

สำหรับบุคคลธรรมดาที่เป็นสัญชาติไทย เอกสารหลักที่ต้องเตรียมมีดังนี้

เอกสาร	Details
แบบฟอร์มรับรองตนเอง	ดาวน์โหลดจากเว็บไซต์ CAAT กรอกและลงลายมือชื่อ
สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน	ใช้ยืนยันตัวตนผู้ขอขึ้นทะเบียน
กรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลที่ 3	ต้องคุ้มครองความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย และทรัพย์สินของบุคคลภายนอก
ภาพถ่ายโดรนพร้อมหมายเลข Serial Number	ใช้ระบุอากาศยานที่จะนำมาขึ้นทะเบียน

กรณีขึ้นทะเบียนในนามนิติบุคคลหรือหน่วยงานราชการ เอกสารจะมีรายละเอียดเพิ่มเติม เช่น หนังสือรับรองบริษัทหรือหนังสือมอบหมายจากหน่วยงาน

ขั้นตอนขึ้นทะเบียนผู้บังคับโดรนกับ CAAT

1. เตรียมเอกสารและตรวจสอบคุณสมบัติให้ครบตามที่กำหนด
2. ลงทะเบียนบัญชีและยืนยันตัวตนที่เว็บไซต์ www.caat.or.th ในส่วนของการขึ้นทะเบียนอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน
3. กรอกแบบฟอร์มขึ้นทะเบียนผู้บังคับอากาศยานพร้อมแนบเอกสารครบถ้วน
4. รอผลการพิจารณาจาก CAAT ภายใน 15 วันทำการ นับตั้งแต่วันที่เอกสารครบถ้วน
5. เมื่อได้รับอนุมัติ ต้องพกหนังสือขึ้นทะเบียนติดตัวไว้ตลอดเวลาที่ทำการบิน

หนังสือขึ้นทะเบียนผู้บังคับโดรนมีอายุ 2 ปีนับจากวันที่อนุมัติ เมื่อใกล้ครบกำหนดต้องยื่นขึ้นทะเบียนใหม่อีกครั้ง ผู้ที่วางแผนรับงานถ่ายภาพทางอากาศเป็นอาชีพจึงควรทำปฏิทินแจ้งเตือนการต่ออายุไว้ล่วงหน้า

นอกจากขึ้นทะเบียนผู้บังคับ ต้องขึ้นทะเบียนตัวโดรนด้วยหรือไม่

ต้องทำควบคู่กัน การขึ้นทะเบียนผู้บังคับกับ CAAT เป็นการรับรองตัวบุคคลว่ามีคุณสมบัติและรับทราบเงื่อนไขการบิน ส่วนโดรนที่ติดกล้องถ่ายภาพหรือมีน้ำหนักเกิน 2 กิโลกรัมต้องขึ้นทะเบียนตัวเครื่องกับสำนักงาน กสทช. เพิ่มอีกหนึ่งขั้นตอน เพราะเกี่ยวข้องกับการใช้คลื่นความถี่ควบคุมอากาศยาน

อ่านรายละเอียดขั้นตอนขึ้นทะเบียนตัวโดรนกับ กสทช. และ CAAT แบบครบทุกขั้นตอนได้ในบทความ Registering a drone with the NBTC and CAAT, step by step

ความรู้ที่นักบินโดรนควรมีก่อนบินจริง

แม้ CAAT จะไม่มีการสอบข้อเขียนแบบทางการ แต่เงื่อนไขก่อนทำการบินกำหนดให้ผู้บังคับต้องมีความรู้ความชำนาญในการบังคับอากาศยานและระบบของอากาศยาน รวมถึงมีความรู้ความเข้าใจในกฎจราจรทางอากาศที่เกี่ยวข้อง

ผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นจึงควรศึกษาข้อจำกัดการบินให้แม่นก่อนรับงานจริง เช่น ห้ามบินสูงเกิน 90 เมตร ห้ามบินในระยะ 9 กิโลเมตรจากสนามบินโดยไม่ได้รับอนุญาต และต้องมองเห็นอากาศยานด้วยตาเปล่าตลอดเวลาที่บิน อ่านรายละเอียดเงื่อนไขก่อนบินทั้งหมดได้ในบทความ เช็คลิสต์ก่อนบินของนักบินมืออาชีพ

Frequently asked questions

บินโดรนโดยไม่ขึ้นทะเบียนมีความผิดไหม

มีความผิดตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 มาตรา 24 และมาตรา 78(1) มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ยกเว้นโดรนของเล่นน้ำหนักไม่เกิน 2 กิโลกรัมที่ไม่มีกล้องและใช้เพื่อการเล่นเท่านั้น

ขึ้นทะเบียนผู้บังคับโดรนใช้เวลานานเท่าไหร่

CAAT จะแจ้งผลการพิจารณาภายใน 15 วันทำการ นับตั้งแต่วันที่เอกสารครบถ้วน จึงควรเผื่อเวลาดำเนินการล่วงหน้าก่อนรับงานที่มีกำหนดวันแน่นอน

หนังสือขึ้นทะเบียนผู้บังคับโดรนหมดอายุเมื่อไหร่

มีอายุ 2 ปีนับจากวันที่ได้รับอนุมัติ และต้องขึ้นทะเบียนใหม่ทุก 2 ปีเพื่อให้สถานะยังคงถูกต้องตามกฎหมาย

อายุเท่าไหร่ถึงจะขึ้นทะเบียนเป็นผู้บังคับโดรนได้

ต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ ส่วนผู้ที่อายุ 18-20 ปีสามารถขึ้นทะเบียนได้แต่ต้องมีผู้แทนโดยชอบธรรมควบคุมดูแลรับผิดชอบ

ไม่มีเวลาศึกษาขั้นตอนเอง มีทางเลือกอื่นไหม

มีบริการถ่ายภาพและวิดีโอทางอากาศจากทีมนักบิน ORBITCINE ที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องครบทุกคนอยู่แล้ว ให้จ้างทีมที่พร้อมบินได้ทันทีแทนการเริ่มต้นทุกอย่างด้วยตัวเอง ติดต่อทีมนักบิน ORBITCINE

ต้องทำประกันภัยก่อนขึ้นทะเบียนหรือไม่

ทำประกันก่อนจะราบรื่นกว่า เพราะการบินโดรนตามกฎหมายกำหนดให้มีประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลที่สาม และเอกสารกรมธรรม์เป็นหลักฐานที่ใช้ประกอบการยื่นขึ้นทะเบียน ลำดับที่เสียเวลาน้อยที่สุดคือ ทำประกันภัยให้เรียบร้อย แล้วขึ้นทะเบียนตัวเครื่องกับ กสทช. จากนั้นจึงยื่นขึ้นทะเบียนผู้บังคับอากาศยานกับ CAAT

บริการที่เกี่ยวข้อง

• หลักสูตรนักบินโดรนและศูนย์บริการ
• บริการถ่ายภาพและวิดีโอทางอากาศ
• เครื่องมือทำแผนการบินและเช็คลิสต์ก่อนบิน